Berekeningen onthullen de omvang van een zombillion voor financiers en analisten

De term ‘zombillion’ is de laatste tijd steeds vaker in de financiële wereld te horen, en dat roept vragen op. Het is geen officieel erkende term, maar eerder een informele beschrijving van een economische situatie waarin een groot aantal bedrijven, ondanks aanhoudende problemen, kunstmatig in leven worden gehouden. Deze bedrijven, de ‘zombies’, zouden in een gezonde economie allang failliet zijn verklaard, maar worden gered door lage rentetarieven, overheidssteun of andere maatregelen. Dit fenomeen heeft aanzienlijke gevolgen voor de allocatie van kapitaal en de algehele economische groei.

Het concept van een zombillion werpt licht op de complexiteit van moderne economieën en de soms contra-intuïtieve effecten van interventies. In plaats van een gezonde marktwerking, waar inefficiënte bedrijven plaatsmaken voor innovatieve en productieve ondernemingen, ontstaat een situatie waarin minder efficiënte bedrijven blijven bestaan, waardoor de middelen die nodig zijn voor echte groei worden geblokkeerd. Dit kan leiden tot een langdurige periode van stagnatie en verminderde productiviteit. De identificatie en analyse van deze zombievorming is cruciaal voor het begrijpen van de huidige economische uitdagingen en het ontwikkelen van effectieve beleidsmaatregelen.

De Oorsprong en Evolutie van het Zombiemodel

De term 'zombiebedrijf' is ontstaan na de financiële crisis van 2008, hoewel het fenomeen zelf al veel ouder is. Na de crisis pompten overheden en centrale banken enorme hoeveelheden geld in de economie om een ineenstorting te voorkomen. Deze stimuleringsmaatregelen, hoewel bedoeld om de economie te stabiliseren, hadden ook onbedoelde gevolgen. Ze zorgden ervoor dat bedrijven die eigenlijk failliet hadden moeten gaan, toch bleven bestaan, vaak door middel van lagere rentetarieven of directe overheidsleningen. Deze bedrijven werden ‘zombies’ genoemd, omdat ze voorlopig leefden, maar zonder de vitaliteit en het potentieel om te groeien. Het is belangrijk te begrijpen dat dit geen oordeel over het management is, maar veeleer een gevolg van de structurele veranderingen in de markt en de politieke beslissingen.

De Rol van Lage Rente en Schuldherstructurering

De lage rentetarieven die na de financiële crisis werden ingevoerd, speelden een cruciale rol in het in leven houden van zombiebedrijven. Door de kosten van lenen te verlagen, konden deze bedrijven hun schulden afbetalen, hoewel ze vaak niet genoeg winst maakten om hun schulden zelfstandig te genereren. Schuldherstructurering, waarbij schuldeisers akkoord gingen met het uitstellen van betalingen of het verlagen van de rente, hielp ook om deze bedrijven drijvende te houden. Dit creëerde een perverse stimulans, waarbij het minder risicovol werd om inefficiënte bedrijven te financieren, omdat de overheid of de centrale bank bereid waren om de verliezen op te vangen. Dit creëert een afhankelijkheid die de markt verstoort en nieuwe investeringen belemmert.

Jaar	Aantal Zombiebedrijven (geschat)	Percentage van het Totaal
2007	5%	1.2%
2010	12%	3.5%
2015	18%	6.2%
2020	25%	8.9%

Zoals de tabel laat zien, is het aantal zombiebedrijven aanzienlijk toegenomen sinds de financiële crisis van 2008. Dit is een duidelijke indicatie van de impact van de economische omstandigheden en de beleidsmaatregelen die zijn genomen.

De Impact op de Kapitaalallocatie

Een van de meest zorgwekkende gevolgen van het bestaan van een zombillion is de impact op de kapitaalallocatie. In een gezonde economie zou kapitaal worden toegewezen aan de meest productieve en innovatieve bedrijven, die het potentieel hebben om groei en werkgelegenheid te creëren. Echter, wanneer een groot aantal bedrijven kunstmatig in leven wordt gehouden, wordt kapitaal geblokkeerd in minder efficiënte ondernemingen. Dit leidt tot een vermindering van de totale productiviteit en de economische groei. Investeringen worden weggetrokken van opkomende sectoren en innovatieve startups, waardoor de dynamiek van de economie wordt afgeremd. Het gevolg is een stagnatie van de reële economie, terwijl de financiële markten soms onterecht optimisme vertonen.

De Belemmering van Innovatie en Productiviteitsgroei

Zombievorming belemmert niet alleen de kapitaalallocatie, maar ook de innovatie en productiviteitsgroei. Wanneer minder efficiënte bedrijven blijven bestaan, ontstaat er minder concurrentie, waardoor er minder druk is op bedrijven om te innoveren en hun productiviteit te verbeteren. Innovatie is cruciaal voor het creëren van nieuwe banen en het verhogen van de levensstandaard, maar het vereist een gezonde markt met ruimte voor nieuwe spelers en disruptieve technologieën. De aanwezigheid van zombies verstikt deze dynamiek en creëert een klimaat van status quo. Dit leidt tot een vermindering van de economische vitaliteit en een verlies van concurrentievermogen op de lange termijn.

• Verminderde investeringen in onderzoek en ontwikkeling.
• Lagere lonen en werkomstandigheden.
• Beperkte mogelijkheden voor nieuwe bedrijven.
• Vertraging in de adoptie van nieuwe technologieën.

Deze punten illustreren de breedte van de negatieve effecten die zombievorming kan opleveren.

De Gevolgen voor de Financiële Stabiliteit

Het bestaan van een zombillion vormt ook een bedreiging voor de financiële stabiliteit. Zombiebedrijven zijn vaak zwaar in de schulden en hebben moeite om hun verplichtingen na te komen. Dit kan leiden tot een toename van het aantal wanbetalingen en een afname van de waarde van de activa van financiële instellingen die aan deze bedrijven leningen hebben verstrekt. In het ergste geval kan dit leiden tot een nieuwe financiële crisis. Bovendien creëert de aanwezigheid van zombiebedrijven een moreel risico, waarbij financiële instellingen geneigd zijn om risicovollere leningen te verstrekken, in de verwachting dat de overheid of de centrale bank hen zal redden als het misgaat. Dit versterkt de kwetsbaarheid van het financiële systeem en vergroot de kans op toekomstige crises.

De Rol van Banken en Schuldeisers

Banken en andere financiële instellingen spelen een cruciale rol in het in leven houden van zombiebedrijven. Ze blijven leningen verstrekken aan bedrijven die eigenlijk failliet zouden moeten gaan, vaak uit angst om verliezen te incasseren. Dit creëert een vicieuze cirkel, waarbij de schuldenlast van deze bedrijven steeds verder toeneemt en hun overlevingskansen afnemen. Schuldeisers zijn vaak terughoudend om faillissement aan te vragen, omdat dit zou leiden tot aanzienlijke verliezen. Dit belemmert de marktwerking en creëert een situatie waarin de middelen worden misallocéert. Een meer proactieve benadering van schuldeisers, waarbij ze sneller faillissement aanvragen bij bedrijven die geen perspectief hebben, zou de economie ten goede komen.

1. Identificeer zombiebedrijven op basis van financiële ratio's.
2. Voer stress tests uit om de kwetsbaarheid van financiële instellingen te beoordelen.
3. Verbeter het toezicht op de kredietverlening.
4. Stroomlijn de faillissementsprocedures.

Deze stappen kunnen helpen om de negatieve effecten van zombievorming te beperken en de financiële stabiliteit te verbeteren.

Strategieën voor het Aanpakken van het Zombiemodel

Het aanpakken van het zombiemodel vereist een veelzijdige aanpak, waarbij verschillende beleidsinstrumenten worden ingezet. Ten eerste is het belangrijk om de stimuleringsmaatregelen die het in leven houden van zombiebedrijven mogelijk maken, af te bouwen. Dit betekent dat de rentetarieven geleidelijk moeten worden verhoogd en dat de overheidssteun moet worden verminderd. Ten tweede is het belangrijk om de concurrentie te bevorderen en te zorgen voor een gezonde marktwerking. Dit kan worden bereikt door het verlagen van de toetredingsdrempels voor nieuwe bedrijven en het afschaffen van regels en voorschriften die de concurrentie belemmeren. Ten derde is het belangrijk om de faillissementsprocedures te stroomlijnen, zodat bedrijven die failliet gaan, snel en efficiënt kunnen worden afgewikkeld.

De Toekomst van Zombievorming en de Nieuwe Uitdagingen

De toekomst van zombievorming is onzeker, maar het is waarschijnlijk dat dit fenomeen voort zal duren, tenzij er drastische maatregelen worden genomen. Recente economische ontwikkelingen, zoals de COVID-19 pandemie, hebben de trend van zombievorming versterkt, omdat overheden opnieuw grote hoeveelheden geld in de economie hebben gepompt om bedrijven te redden. Dit heeft geleid tot een verdere toename van het aantal zombiebedrijven en een verdere afname van de kapitaalallocatie. De uitdaging voor de toekomst is om een balans te vinden tussen het stabiliseren van de economie en het bevorderen van een gezonde marktwerking. Dit vereist een kritische heroverweging van het beleid en een bereidheid om moeilijke beslissingen te nemen. We zullen moeten focussen op het ondersteunen van innovatie en het creëren van een concurrerende markt, in plaats van het kunstmatig in leven houden van falende bedrijven. Een robuust economisch herstel vereist een transformatie, niet een besmettelijke stagnatie.

De situatie rondom de ‘zombillion’ vraagt constante aandacht en analyse. Het is essentieel voor beleidsmakers, financiële analisten en economen om de ontwikkelingen nauwlettend te volgen en proactief op te treden om de negatieve gevolgen te beperken en een duurzame economische groei te bevorderen. Dit betekent verder onderzoek naar de oorzaken en gevolgen van zombievorming, evenals de ontwikkeling van effectieve beleidsinstrumenten om dit fenomeen te bestrijden.